ที่พบบ่อยที่สุดคือการกัดและการเสียดสี เพราะกระพุ้งแก้มอยู่ติดกับแนวฟันโดยตรง HSE ระบุว่า traumatic ulcer มักเริ่มเป็นรอยเจ็บที่กระพุ้งแก้ม แล้วขยายเป็นแผลเหลืองเจ็บ และอาจใช้เวลาถึง 2 สัปดาห์จึงหาย นอกจากนี้ยังเกิดจากแผลร้อนในได้ ซึ่ง NIDCR ระบุว่ายังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่การบาดเจ็บเป็นปัจจัยกระตุ้นที่เป็นไปได้ ถ้าแผลกลับมาที่เดิมเสมอ มักบอกว่ามีอะไรเสียดสีอยู่ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
กระพุ้งแก้มเป็นตำแหน่งที่เกิดแผลบ่อยที่สุดตำแหน่งหนึ่ง และเหตุผลก็ตรงไปตรงมา มันอยู่ติดกับแนวฟันตลอดเวลา
ข่าวดีคือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของแผลตำแหน่งนี้เป็นสาเหตุที่แก้ได้จริง ไม่ใช่สาเหตุที่ต้องทนไปเรื่อย ๆ
ทำไมกระพุ้งแก้มจึงเป็นแผลบ่อย
กระพุ้งแก้มด้านในอยู่ระหว่างฟันบนกับฟันล่าง ทุกครั้งที่เคี้ยว มันอยู่ในระยะที่ถูกกัดได้ และทุกครั้งที่ขยับปาก มันเสียดกับผิวฟัน
HSE ระบุว่า traumatic ulcer หรือแผลจากการบาดเจ็บ มักเริ่มเป็นรอยเจ็บที่กระพุ้งแก้ม แล้วขยายเป็นแผลเหลืองเจ็บ และอาจใช้เวลาถึง 2 สัปดาห์จึงหาย ซึ่งอธิบายลำดับที่หลายคนคุ้นเคย คือกัดปุ๊บเจ็บนิดหน่อย แล้วสองวันต่อมากลายเป็นแผลเต็มตัว
สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ยืดเยื้อคือวงจร เมื่อมีแผลแล้ว บริเวณนั้นบวมขึ้นเล็กน้อย ทำให้ยื่นเข้าไปในแนวฟันมากขึ้น จึงถูกกัดซ้ำได้ง่ายขึ้น แล้วแผลก็เริ่มใหม่ วงจรนี้เป็นเหตุผลที่แผลกระพุ้งแก้มบางครั้งดูเหมือนไม่ยอมหายสักที
สาเหตุและวิธีแยก
| กลุ่ม | ลักษณะ | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|
| กัดตอนกินหรือพูด | แผลเดี่ยว นึกออกว่าเกิดตอนไหน | ลดการกัดซ้ำโดยกินช้าลง และเลี่ยงเคี้ยวข้างที่มีแผลชั่วคราว |
| ฟันคมหรือขอบวัสดุอุดฟัน | แผลกลับมาที่เดิมเสมอ ตำแหน่งตรงกับฟันซี่ใดซี่หนึ่ง | ให้ทันตแพทย์ตรวจและแก้ที่ต้นเหตุ มิฉะนั้นแผลจะกลับมาไม่ว่าจะทาอะไร |
| เหล็กจัดฟันหรือฟันปลอม | แผลตรงกับตำแหน่งของอุปกรณ์ มักเป็นช่วงแรกหลังใส่หรือหลังปรับ | แจ้งทันตแพทย์ที่ดูแล อาจต้องปรับอุปกรณ์ |
| แผลร้อนใน | แผลกลมหรือรี ขอบแดง กลางขาวหรือเหลือง ไม่จำเป็นต้องมีเหตุการณ์นำ | NIDCR ระบุว่ายังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด ดูแลตามอาการและใช้เกณฑ์เวลาในการตัดสินใจ |
วิธีแยกที่ใช้ได้จริงคือถามว่า “มันกลับมาที่เดิมไหม” ถ้าใช่ ให้สงสัยเรื่องการเสียดสีก่อน เพราะนั่นคือสาเหตุที่แก้ได้ ถ้าไม่ใช่และตำแหน่งเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ให้คิดถึงกลุ่มอื่น
ดูแลอย่างไร
- แก้ต้นเหตุก่อน ถ้ามีฟันคมหรืออุปกรณ์ที่เสียดสี การทายาไม่ช่วยอะไรถ้าแผลถูกทำใหม่ทุกวัน
- ลดการกัดซ้ำ กินช้าลง และเลี่ยงเคี้ยวข้างที่มีแผลระหว่างที่ยังไม่หาย
- เลี่ยงสิ่งที่ระคาย NHS ระบุว่าการเลี่ยงสิ่งที่ระคายแผลช่วยได้ ทั้งของเผ็ด เปรี้ยว เค็มจัด และแข็ง
- น้ำเกลือบ้วนปาก NHS ระบุสูตรเกลือครึ่งช้อนชาในน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว บ้วนแล้วบ้วนทิ้ง ห้ามกลืน
ข้อดีของตำแหน่งนี้คือเข้าถึงง่ายกว่าที่อื่น สิ่งที่ป้ายหรือแปะจึงใช้ได้จริงมากกว่าเมื่อเทียบกับแผลที่ลิ้นหรือใกล้คอหอย รายละเอียดของแต่ละกลุ่มอยู่ที่ วิธีดูแลแผลในปากที่บ้าน
เกณฑ์ที่ควรพบแพทย์เหมือนกับแผลตำแหน่งอื่น NHS ระบุว่าควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์เมื่อแผลอยู่นานเกิน 3 สัปดาห์ และ NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อเจ็บจนกินหรือดื่มลำบาก หรือเมื่อเป็นซ้ำบ่อย