เป็นแผลในปากควรกินอะไร และเลี่ยงอะไร?

หลักคือเลือกอาหารที่กระทบแผลน้อยที่สุด สามอย่างที่ควรเลี่ยงคือกรด ความเผ็ดและเค็มจัด และความแข็ง NIDCR ระบุว่าอาหารเผ็ดหรือเค็มอาจทำให้แสบหรือเจ็บเมื่อปากแห้ง HSE ระบุให้เลี่ยงผลไม้และน้ำผลไม้ที่เป็นกรดเพราะทำให้แสบ และระบุว่าอาหารหยาบเช่นขนมปังปิ้ง หรือซีเรียลแผ่นอาจทำให้เจ็บ ส่วนสิ่งที่ควรเลือกคืออาหารเย็นและนุ่ม AAP ระบุว่าถ้าปากเจ็บ ให้เครื่องดื่มเย็น และถ้าเจ็บจนกินหรือดื่มลำบาก NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์

เรื่องอาหารเป็นสิ่งที่คนที่มีแผลในปากคิดถึงมากที่สุด เพราะมันเกิดขึ้นวันละหลายครั้ง และแต่ละครั้งอาจเจ็บ

ข่าวดีคือหลักการมีไม่กี่ข้อ และทุกข้ออธิบายได้ด้วยกลไกเดียวกัน คือลดสิ่งที่ไปกระตุ้นแผล

สามอย่างที่ควรเลี่ยง และเพราะอะไร

ตาราง: สิ่งที่เลี่ยง / ตัวอย่าง / เหตุผล
สิ่งที่เลี่ยงตัวอย่างเหตุผล
กรดส้ม มะนาว สับปะรด มะเขือเทศ น้ำผลไม้รสเปรี้ยว น้ำอัดลมHSE ระบุให้เลี่ยงผลไม้และน้ำผลไม้ที่เป็นกรด เพราะทำให้แสบ และ AAP ระบุไม่ให้ใช้น้ำผลไม้รสเปรี้ยวเมื่อปากเจ็บ
เผ็ดและเค็มจัดพริก น้ำจิ้มรสจัด ของหมักดอง ขนมขบเคี้ยวรสเข้มNIDCR ระบุว่าอาหารเผ็ดหรือเค็มอาจทำให้แสบหรือเจ็บเมื่อปากแห้ง
แข็งและมีขอบคมขนมปังปิ้ง ซีเรียลแผ่น ขนมกรอบ มันฝรั่งทอดHSE ระบุว่าอาหารหยาบเช่นขนมปังปิ้งหรือซีเรียลแผ่นอาจทำให้เจ็บ และของแข็งยังบาดแผลใหม่ได้

เพิ่มอีกหนึ่งที่ควรระวัง คือของร้อนจัด เพราะความร้อนกระตุ้นความเจ็บโดยตรง และยังเสี่ยงลวกเยื่อบุที่เปราะอยู่แล้ว

สิ่งที่มักผ่านได้

ตาราง: กลุ่ม / ตัวอย่าง / เหตุผล
กลุ่มตัวอย่างเหตุผล
ของเย็นนมเย็น น้ำเย็น โยเกิร์ต ไอศกรีม ของแช่เย็นAAP ระบุว่าถ้าปากเจ็บ ให้เครื่องดื่มเย็น ความเย็นช่วยลดความรู้สึกเจ็บขณะที่ของเหลวผ่านแผล
อาหารนุ่มโจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น เต้าหู้ ฟักทองนึ่ง กล้วยสุกHSE ระบุให้เลือกอาหารเย็นและนุ่ม เพราะลดการเสียดสีที่แผล
อาหารรสอ่อนต้มจืด ข้าวสวยนุ่ม ๆ นมและผลิตภัณฑ์จากนมไม่มีกรดหรือรสจัดที่กระตุ้นแผล
ของเหลวผ่านหลอดเครื่องดื่มเย็นผ่านหลอด สมูทตี้ที่ไม่เปรี้ยวHSE ระบุให้ลองเครื่องดื่มเย็นผ่านหลอดถ้าปากเจ็บมาก เพราะช่วยให้ของเหลวข้ามบริเวณที่เจ็บ

สำหรับผลไม้ ตัวเลือกที่มักผ่านได้คือผลไม้สุกที่ไม่เปรี้ยวและเนื้อนุ่ม เช่น กล้วยสุก มะละกอสุก หรือแตงโม ส่วนผลไม้รสเปรี้ยวควรพักไว้ก่อนจนกว่าแผลจะดีขึ้น

ในกลุ่มอาหารเสริมและส่วนประกอบที่ช่วยเรื่องความนุ่มหรือรสชาติ เช่น ฟรุกโตโอลิโกแซ็กคาไรด์ที่ใช้เป็นสารให้ความหวานในอาหารบางชนิด สิ่งที่ควรดูคือมันไม่ได้เป็นกรดและไม่ระคายแผล ไม่ใช่ว่ามันรักษาแผล เพราะไม่มีอาหารชนิดใดที่รักษาแผลในปากได้

เทคนิคที่ช่วยได้ในแต่ละมื้อ

  • เคี้ยวข้างที่ไม่มีแผล ลดการเสียดสีที่แผลโดยตรง ทำได้ทันทีและไม่มีค่าใช้จ่าย
  • หั่นให้เล็กลงและปรุงให้นุ่มขึ้น ลดการที่อาหารต้องผ่านแรงเคี้ยวมาก
  • ปล่อยให้เย็นลงก่อน โดยเฉพาะของที่เก็บความร้อนอย่างซุปข้นหรือชีส
  • จิบน้ำระหว่างมื้อ ช่วยชะล้างและลดความแห้ง โดย NIDCR ระบุว่าน้ำลายช่วยชะล้างเศษอาหาร ซึ่งเมื่อปากแห้ง การชะล้างจะลดลง
  • ถ้ามื้อไหนกินได้น้อย ให้แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ บ่อยขึ้น ได้พลังงานรวมมากกว่าการฝืนกินให้ครบในมื้อเดียว

สิ่งที่ไม่ควรทำคือหยุดกินหรือหยุดดื่มเพราะกลัวเจ็บ เพราะเมื่อของเหลวและพลังงานลดลงหลายวัน ร่างกายจะอ่อนเพลีย และในบางกลุ่มอย่างเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ผลจะชัดเร็วกว่านั้น

เมื่อการกินกลายเป็นปัญหาจริง

ถ้าปรับอาหารแล้วยังกินหรือดื่มไม่ได้ นั่นไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนต่อ NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อแผลรุนแรงจนกินหรือดื่มลำบาก และ NHS inform ระบุว่าการรักษาอาจช่วยเมื่อแผลกระทบการกินและการดื่ม

ในเด็ก เกณฑ์เข้มกว่านั้น CDC ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อเด็กดื่มได้ไม่ดีจนกังวลเรื่องขาดน้ำ และ AAP ระบุให้ติดต่อกุมารแพทย์ทันทีหรือไปห้องฉุกเฉินหากสงสัยว่าเด็กขาดน้ำ รายละเอียดสำหรับเด็กอยู่ที่ ลูกเจ็บปาก กินข้าวไม่ได้

สำหรับผู้ที่กำลังรับการรักษามะเร็ง เรื่องอาหารเชื่อมกับโภชนาการโดยตรงและควรอยู่ในการดูแลของทีมที่รักษา รายละเอียดอยู่ที่ แผลในปากจากคีโมและฉายแสง

ระหว่างนั้น การลดสิ่งที่มากระทบแผลยังเป็นทางที่ทำได้ทุกวัน ในเชิงกลไก ยังมีกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ตั้งเป้าสร้างชั้นกั้นเพื่อลดการที่อาหารและน้ำสัมผัสแผลซ้ำ ซึ่งไม่ได้รักษาสาเหตุ ไม่ได้ทำให้หายเร็วขึ้น และไม่ใช่ยาชา ควรอ่านฉลากจริงและปรึกษาเภสัชกรหรือทันตแพทย์ก่อนใช้ โดยเฉพาะในเด็กและผู้ป่วยที่เปราะบาง และถ้าแผลอยู่นานเกิน 3 สัปดาห์ ควรพบแพทย์ตามที่ NHS ระบุ ไม่ใช่ปรับอาหารต่อไปเรื่อย ๆ

เมื่อเด็กหรือผู้ใหญ่กินอาหาร ดื่มน้ำ และได้รับใยอาหารลดลงหลายวัน การขับถ่ายอาจเปลี่ยนตามมาทางอ้อม การกลับมาได้รับน้ำและอาหารที่เพียงพอยังคงเป็นเรื่องหลัก ส่วนผลิตภัณฑ์พรีไบโอติกอย่าง Eureko Fructo เป็นผลิตภัณฑ์ดูแลระบบทางเดินอาหาร ไม่ได้รักษาแผลในปาก และควรใช้ตามฉลากและความเหมาะสมของแต่ละคน

ศึกษาข้อมูล Eureko Fructo

คำถามที่พบบ่อย

เป็นแผลในปากกินเผ็ดได้ไหม?
ควรเลี่ยงระหว่างที่ยังมีแผล NIDCR ระบุว่าอาหารเผ็ดหรือเค็มอาจทำให้แสบหรือเจ็บเมื่อปากแห้ง ความเผ็ดกระตุ้นความเจ็บที่แผลโดยตรง การเลี่ยงชั่วคราวช่วยให้แต่ละมื้อผ่านไปได้ง่ายขึ้น
ดื่มน้ำส้มตอนเป็นแผลในปากได้ไหม?
ควรเลี่ยง HSE ระบุให้เลี่ยงผลไม้และน้ำผลไม้ที่เป็นกรด เพราะทำให้แสบ และ AAP ระบุไม่ให้ใช้น้ำผลไม้รสเปรี้ยวเมื่อปากเจ็บ ถ้าอยากได้ของเหลว น้ำเปล่าเย็นหรือนมเย็นมักผ่านได้ดีกว่า
กินอะไรได้บ้างเมื่อเจ็บจนแทบกินไม่ได้?
เลือกของเย็นและนุ่ม HSE ระบุให้เลือกอาหารเย็นและนุ่ม เช่น โจ๊ก ไข่ตุ๋น โยเกิร์ต หรือของแช่เย็น และ HSE ระบุให้ลองเครื่องดื่มเย็นผ่านหลอดถ้าปากเจ็บมาก ถ้ายังกินหรือดื่มไม่ได้ NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์
มีอาหารอะไรที่ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นไหม?
ไม่มีอาหารชนิดใดที่รักษาแผลในปากได้ NHS ระบุตรงว่าแผลในปากต้องใช้เวลาหาย ไม่มีทางลัด สิ่งที่อาหารทำได้คือลดหรือเพิ่มความเจ็บในแต่ละมื้อ การเลือกของเย็นและนุ่มจึงช่วยที่ประสบการณ์ ไม่ใช่ที่ความเร็วในการหาย
ควรงดอาหารไปเลยไหมถ้ากินแล้วเจ็บ?
ไม่ควร เพราะเมื่อของเหลวและพลังงานลดลงหลายวัน ร่างกายจะอ่อนเพลีย ให้ปรับเป็นของเย็นและนุ่ม แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ บ่อยขึ้น และเน้นของเหลวก่อน ถ้ายังกินหรือดื่มลำบาก NIDCR ระบุว่าควรพบแพทย์ ในเด็ก CDC ระบุว่าควรพบแพทย์เมื่อดื่มได้ไม่ดีจนกังวลเรื่องขาดน้ำ